Dil, kültürün büyüleyici bir yönüdür ve kelimelerin yazılış biçimi genellikle bölgesel tercihlere bağlı olarak değişebilir. Bunun yaygın bir örneği, kişisel süsleme amacıyla takılan dekoratif eşyaları tanımlamak için kullanılan kelimedir. "Jewelry" mi yoksa "jewellery" mi yazılmalıdır?
"Jewelry" kelimesi nasıl yazılır? Gelin, bu iki yazım şeklinin tarihine, kullanımına ve bölgesel farklılıklarına bir göz atalım.
Kelimenin Kökeni
"Mücevher" kelimesi, "oyuncak" veya "zevk" anlamına gelen Eski Fransızca "jouel" kelimesinden türemiştir. Bu da, "oyuncak" anlamına gelen Latince "jocale" kelimesinden gelmektedir. Kelime İngilizcede evrim geçirirken, değerli metallerden ve değerli taşlardan yapılmış dekoratif eşyalar anlamını kazanmıştır.
Bölgesel Farklılıklar
Amerikan İngilizcesi: Mücevher
Amerikan İngilizcesinde doğru yazım "jewelry"dir. Bu versiyon Amerika Birleşik Devletleri'nde yaygın olarak kullanılmaktadır ve Amerikan sözlüklerinde, reklamlarda ve yayınlarda bulunur. Basitleştirilmiş yazım, Amerikalıların daha sade ve fonetik yazımlara olan eğilimini yansıtmaktadır.
Örnekler:
- "Galaya muhteşem bir mücevher takarak katıldı."
- "Kuyumcu dükkanında çok çeşitli yüzük ve kolyeler vardı."
İngiliz İngilizcesi: Mücevher
İngiliz İngilizcesinde doğru yazım "jewellery"dir. Bu versiyon Birleşik Krallık'ta ve Avustralya, Kanada ve Güney Afrika gibi İngiliz İngilizcesi kurallarını izleyen diğer ülkelerde kullanılır. İngiliz yazımında fazladan "e" harfi bulunur, bu da "jeweller" ve "jewellery box" gibi diğer ilgili kelimelerle daha tutarlıdır.
Örnekler:
- "Antika mücevher koleksiyonu oldukça etkileyici."
- "Londra'daki bu mücevher dükkanı, kişiye özel tasarımlarıyla ünlüdür."
Neden bu fark?
Amerikan ve İngiliz İngilizcesi arasındaki yazım farklılıkları, Amerikalı sözlükbilimci Noah Webster'ın sözlüklerinde İngilizce yazımlarını basitleştirmeye çalıştığı 19. yüzyılın başlarına kadar uzanmaktadır. Webster, yazımları daha sezgisel ve telaffuza daha uygun hale getirmeyi amaçlamış ve bu da bugün Amerikan ve İngiliz İngilizcesi arasında gördüğümüz birçok farklılığa yol açmıştır.
Yazım Farklılıklarına İlişkin Diğer Örnekler
"Jewelry/jewellery" ayrımı, Amerikan ve İngiliz İngilizcesi arasındaki yazım farklılıklarının daha geniş bir örüntüsünün parçasıdır. İşte birkaç başka örnek:
- Renk (ABD) / Renk (Birleşik Krallık)
- Tiyatro (ABD) / Tiyatro (Birleşik Krallık)
- Organize (ABD) / Organize (İngiltere)
- Gezgin (ABD) / Gezgin (Birleşik Krallık)
Kullanım İpuçları
Mücevherat hakkında yazarken veya konuşurken, hedef kitlenizi göz önünde bulundurmak önemlidir. Eğer Amerikalı bir kitleye hitap ediyorsanız, "jewelry" kelimesini kullanın. Eğer hedef kitleniz İngiliz veya İngiliz İngilizcesi kurallarını benimseyen bir ülkeden ise, "jewellery" kelimesini kullanın. Bu husus, iletişiminizin açık ve kültürel olarak uygun olmasını sağlar.
